Ime Božidara Bože Janucića, jednog od najpoznatijih narodnih umetnika i muzičkih velikana iz Negotinske Krajine i danas, trideset godina po odlasku sa umetničke i životne scene, izaziva samo reči hvale i poštovanja za sve što je naučio, čuvao, komponujući razvijao, i prenosio kao bogato nasleđe kraja u kome je rođen. Violinisti Boži Januciću zasluženo pripada vodeće mesto među
instrumentalistima izrazito naklonjenim vlaškom jeziku ali i vrsnom poznavaocu torlačke i srpske tradicionalne muzike. Božidar Janucić, rođen u timočkom selu Veljkovu 22. marta 1925. godine, bio je skroman čovek koji se i u najuspešnijim godinama pedesetogodišnje karijere odricao slave, birajući rodni kraj za svoje prebivalište. Bilo mu je važno da gradi poljoprivredno domaćinstvo iz koga danas potiče već peta generacija Janucića, veoma uspešnih i poznatih vinogradara i vinara. Janucić je bio jedan od najcenjenijih samoukih muzičara sa prostora istočne Srbije. Širio je misiju kvalitetne muzike sviranjem na violini, ne izmeštajući se na duže vreme iz Veljkova koje je zahvaljujući njemu, u decenijama s kraja dvadesetog veka, postalo prepoznatljivo kao epicentar čuvanja bogate muzičke tradicije, posebno vlaške. Poznavaoci Božinog stvaralaštva su zapisali da je on, upravo na obali Timoka, u rodnom selu, napisao svoja čuvena kola: Batuta-Bătuta, Starinsko,
Visočko, Pecino i druga. Božidar Janucić, virtuoz na violini, bio je rado viđen gost na muzičkim scenama u Srbiji, Bugarskoj, Rumuniji i Austriji, ali i u televizijskim i radijskim studijima
gde je s ponosom pričao o svojoj ljubavi prema violini i muzici. Kolege muzičari su ga cenili a oni iz lokala sa kojima je najčešće birao da nastupa, često bi na pitanje kako to Boža svira, horski odgovarali: „on ne svira, nego priča i kroz razgovor između duše i srca Bože Janucića, nastaje muzika“. (Dimitrije Obradović, Boža Janucić, knjiga objavljena 2015.godine). Violina je Božidaru Januciću, koji nije skrivao svoju opčinjenost gudalom, bila i ostala saputnica i verni pratilac. Govorio je da je violina, kraljica svih instrumenata, najlepša, ali i veoma teška za sviranje! On sam je svirao više instrumenata i taj urođeni talenat je bio jedna od njegovih najznačajnijih karakteristika instrumentaliste izrazitog senzibiliteta. Božidar Janucić je imao dar da osim bravuroznog sviranja sagovorniku pokloni specifične priče koje prosto odišu ljubavlju prema instrumentu, muzici i voljenom rodnom kraju. To su znali njegovi savremenici, kao i radijski i televizijski novinari kojima je Božidar često gostovao u muzičkim emisijama, danas pravom blagu u najčešće privatnim arhivama i fonoteci Radio Beograda. Slušajući njegove reči, počev od sećanja na početak sviranja violine u godinama koje su se mogle izbrojati na prste jedne ruke, preko onih o karijeri i priznanjima, saradnicima i uzorima u muzici, publika je lako sticala potpuniju sliku života jednog od najpoznatijih violinista Istočne Srbije. Tako saznajemo da je njegov najveći uzor bio Vlastimir Pavlović Carevac, kompozitor i violinista i jedan od prvih izvođača narodne muzike na programima Radio Beograda. Baš kao i Carevac, Janucić je violinu svirao punih pet decenija. I dok je Carevac neumorno radio na očuvanju srpske muzičke baštine, vraćajući u život brojne narodne melodije, to je činio i Božidar, čuvajući instrumentalnu i vokalnu muziku Vlaha. To ih definiše kao najverodostojnije tumače zapisanog muzičkog blaga i kompozitore novih vrednosti. I danas kompozicije koje je komponovao Carevac (Svilen konac, Nizamski rastanak), podjednako su prepoznatljive kao i Janucićeva čuvena kola: Rubinovo, Batrnjanka, Jasminino ili Batuta kolo, svrstana u red najizvođenijih do današnjih dana. Božidar Janucić, zaslužan i za razvoj folklora u Negotinskoj Krajini, tokom karijere je ovenčan mnogobrojnim domaćim i inostranim priznanjima.
Jedno od prestižnih, već godinama, nosi njegovo ime. Zahvaljujući Udruženju „Gergina“, organizatoru istoimenog dvodnevnog internacionalnog festivala vlaške muzike u Negotinu, najznačajnije priznanja koje se od 2013. godine dodeljuje sveukupnom pobedniku takmičarske večeri mladih nada svirane i pevane vlaške muzike piše se imenom Božidara Janucića. „Uvažili smo predlog poznatih muzičkih stručnjaka i svih onih koji se bave bogatom folklornom tradicijom Srbije i od Petog festivala vlaške muzike najbolje ocenjene takmičare nagrađujemo, uz podršku porodice Janucić, specijalnom Plaketom zbog značaja stvaralaštva i muzike koju je Božidar Janucić komponovao i svirao na svojoj violini ali i na fruli i trubi, u ranoj mladosti“, stoji u obrazloženju Udruženja „Gergina“. Prošle godine, obeležavajući stogodišnjicu rođenja Božidara Janucića, Udruženje za očuvanje običaja, kulture, tradicije, jezika i identiteta Vlaha „Gergina“, festival
je posvetilo stvaralaštvu violiniste iz Veljkova, a publici je poklonilo i nosač zvuka i radijsku emisiju „Od zlata jabuka“, snimljenu osamdesetih godina 20. veka u produkciji Drugog programa Radio Beograda i Radio Krajine Negotin. U želji da muzičku delatnost obogati i izdavačkom, Udruženje „Gergina“ je materijal, trajno sačuvan kao zvučnu arhivu, zaokružilo dvojezičnom publikacijom, na srpskom i vlaškom pismu, kako bi i na taj način promovisalo kulturno blago vlaške zajednice. Inače, autor jednog od rukopisa o Boži Januciću, koji je isto udruženje objavilo još 2015. godine, bio je ugledni kompozitor, etnomuzikolog, urednik u Radio Beogradu i frulaš, Dimitrije Mikan Obradović. Sećanje na deo bogatog kolorita krajinske folklorne tradicije kojom nas je zadužio Božidar Janucić, zaokružićemo istinom prema kojoj je najveći broj učesnika dosadašnjih 17 festivala vlaške muzike u Negotinu, a bilo ih je više od dve hiljade, birao da svira muziku krajinskog Paganinija. To su listom činili i čine mlade nade vlaške muzike ali i već poznati izvođači sa šireg prostora Srbije. Danas se navršava trideset godina od odlaska legendarnog Božidara Janucića na nebeske visine. Ostala je njegova muzika da svedoči o vremenu kada su čovek i violina bili jedno, i živeli neko drugo vreme. Danas se muzika Bože Janucića (1925-
1996), čuva na nosačima zvuka u Fonoteci Radio Beograda i depoima gramofonskih kuća. Postoje i snimci, autentični sa terena, koji se čuvaju na Muzičkoj akademiji u Beogradu i na Institutu za folklor u Bukureštu. Brojne su privatne, i zbirke u porodičnom vlasništu. Povlastica su materijali koje s velikim poštovanjem čuva Udruženje „Gergina“.
Izvor: Udruženje „Gergina“ Negotin
